Powrót treści pokarmowej z pierwszego odcinka układu pokarmowego do przełyku nazywany jest refluksem przełykowym. Jeśli ta dolegliwość jej bardzo nasilona, może doprowadzić do różnych uszkodzeń. Refluks nie zawsze objawia się tak samo, dlatego diagnoza może być utrudniona.

Objawami refluksu może być pieczenie w klatce piersiowej, czyli tak zwana zgaga. Zwłaszcza jeśli występuje ona często i nie pomagają na nią zwykłe środki dostępne bez recepty, zmusza to chorego do wizyty u specjalisty. Tymczasem leczenie na własną rękę nie jest zwykle efektywne i może doprowadzić do tego, iż choroba refluksowa posunie się dalej i dojdzie między innymi do zwężenia przełyku. Powikłania po nieleczonym refluksie często bywają leczone operacyjnie. Oprócz zapalenia przełyku mogą występować także tak zwane uchyłki przełyku, w których może zalegać treść pokarmowa. Dlatego też często wymagają one wycięcia.

Refluks u dziecka

Symptomem choroby nie musi być tylko ulewanie. To jednak dość charakterystyczny objaw, na przykład gdy chodzi o refluks u dzieci. Choć początkowo nie ma się czym przejmować (tego typu refluks wynika z niedojrzałości przewodu pokarmowego), to jednak wymagana jest obserwacja zwracanej treści pokarmowej. Jeśli wystąpi jakakolwiek zmiana, na przykład pojawią się ślady krwi, należy szybko udać się do specjalisty. Do lekarza należy udać się również wtedy, gdy objawy refluksu trwają dłużej niż do skończenia pierwszego roku życia dziecka. Niepokojące są także inne symptomy, takie jak niedokrwistość lub spadek wagi. Rzadko są one kojarzone z chorobą refluksową, tymczasem mogą być to jedyne objawy tego schorzenia. Aby upewnić się, że to rzeczywiście refluks, w przypadku dzieci zleca się często tak zwaną pH-metrię. Polega ona na włożeniu sondy i badaniu odczynu kwasowości. W przypadku osób dorosłych często wykonuje się wziernikowanie przełyku w celu stwierdzenia, czy nie ma uszkodzeń. Inną metodą wykrywania refluksu jest wykonanie dokładnego wywiadu i podanie odpowiednich leków – jeśli nastąpi poprawa, zaczyna się pełną kurację choroby refluksowej.

Dolegliwości przy refluksie

Przemijający refluks może pojawić się nie tylko u dzieci, ale także u kobiet w ciąży. Nacisk na narządy wewnętrzne powoduje, że żołądek przemieszcza się w górę. To może utrudnić trawienie i upośledzić działanie zwieracza wpustu. Na szczęście refluks w ciąży jest objawem często przemijającym zaraz po porodzie. Jeśli konieczne jest zastosowanie środków farmaceutycznych, to są one łagodne i nie mają zwykle wpływu na dziecko.

Zgaga w chorobie refluksowej jest objawem typowym. Zawsze mogą się jednak pojawić także symptomy atypowe, które utrudniają diagnozę. Oprócz wymienionej już wyżej niedokrwistości, która wynika z nadżerek przełyku i utajonego krwawienia, może pojawić się także ból i zapalenie gardła lub uszu. Zmiany mogą być naprawdę niewielkie – chrypka lub zmiana głosu wynikające z podrażnienia oparami kwasem żołądkowym często bywają lekceważone. Łatwiej jest je wykryć tylko w przypadku osób, dla których głos jest narzędziem pracy – aktorów, nauczycieli czy piosenkarzy. Objawem refluksu może być również zapalenie płuc czy oskrzeli – często nawracające, ponieważ nie mogą być w pełni wyleczone, jeśli nie usunie się przyczyny. Nieprzyjemny zapach z ust czy próchnica mimo dbania o higienę jamy ustnej oraz o dietę również powinny skłonić nas do zastanowienia się, czy nie istnieją powody, by udać się do lekarza. Częsty kontakt przełyku z kwasem żołądkowym i powstające przez to nadżerki mogą być przyczyną nie tylko niedokrwistości